Hartfalen

Hartfalen wil zeggen dat de pompfunctie van het hart verminderd is. Als een hartkamer niet goed pompt, kan er te veel bloed achterblijven in de bijbehorende boezem van het hart. Daardoor ontstaat er stuwing in de bloedvaten die het bloed aanvoeren. 

Hartfalen leidt tot vochtophoping in weefsels 
Als de pompfunctie van de linkerkamer verminderd is, hoopt zich vocht op in de longen. Als de rechterkamer niet goed meer pompt, hoopt het vocht zich op in voeten, benen en buik. 

Zuurstoftekort in delen van het lichaam 
Een verminderde pompwerking van het hart betekent dat de rechter- of linkerkamer minder bloed rondpompt dan het lichaam nodig heeft. Er ontstaat dan een zuurstoftekort in delen van het lichaam. 

Kenmerken van hartfalen 
Kenmerken van hartfalen zijn: 

• vermoeidheid en lusteloosheid 
• opgezette benen en enkels 
• kortademigheid (bij inspanning, in rust en/of bij platliggen) 
• een vol gevoel in de bovenbuik, een opgezette buik 
• toename van gewicht (door het vasthouden van vocht) 
• verminderde eetlust 
• verminderd concentratievermogen 
• onrustig slapen, rechtop willen slapen 
• ‘s nachts vaker en meer urineren 
• koude handen en voeten 
• prikkelhoest, vooral bij platliggen 
• slapeloosheid of onrustige slaap, duizeligheid 

Hebt u last van een of meerdere klachten, dan is het raadzaam een afspraak te maken bij de huisarts. Deze kan de behandeling starten of eventueel doorverwijzen naar een cardioloog. 

Oorzaken van hartfalen 
Hartfalen kan de volgende oorzaken hebben: 

• een hartinfarct of afwijkingen in de kransslagaders 
• hoge bloeddruk 
• niet goed werkende hartkleppen 
• ritmestoornissen 
• ziekte van de hartspier (cardiomyopathie) 
Behandeling van hartfalen 
Soms kan de oorzaak van hartfalen worden behandeld: 

• Soms zijn de kransslagaders vernauwd (de slagaders die om het hart heen lopen). Hierdoor krijgt het hart onvoldoende zuurstof om het bloed krachtig rond te kunnen pompen. Een omleiding kan dan uitkomst bieden. 
• Afwijkingen aan de hartkleppen kunnen ook met een operatie worden behandeld. Voor een zeer beperkte groep is harttransplantatie een mogelijkheid. 

De pompkracht vergroten met medicijnen 
Voor de meeste patiënten is hartfalen een chronische aandoening. Er zijn medicijnen die de pompkracht van het hart gedeeltelijk kunnen vergroten. Plasmedicatie zorgt ervoor dat overtollig vocht wordt uitgescheiden. 

Asynchrone pompfunctie verhelpen 
Als er sprake is van geleidingsstoornissen binnen of tussen de kamers van het hart, is de pompfunctie van het hart asynchroon. In dat geval kan een dubbelkamer-pacemaker ervoor zorgen dat de linker- en rechterkamer weer gelijktijdig samentrekken. 

Kamerritmestoornissen verhelpen 
Ook doen zich bij mensen met hartfalen kamerritmestoornissen voor. In een aantal gevallen kan een (dubbelkamer-)defibrillator uitkomst bieden. 
Hartinfarct 
Het hartinfarct is een plotselinge afsluiting van een van de bloedvaten die de hartspier van bloed voorzien. Als een deel van de hartspier geen bloedtoevoer krijgt, sterft dit weefsel af. Dit afsterven van weefsel begint al na 30 minuten zuurstoftekort en is compleet na 6 tot 12 uur. Op de plaats waar de hartspier afsterft, ontstaat een litteken. 

Kenmerken van een hartinfarct 
Kenmerken van een hartinfarct zijn: 

• hevige, drukkende pijn op de borst, vaak uitstralend naar armen, rug, nek, kaken of buik 
• angst 
• koude, klamme ledematen 
• polsfrequentie- en bloeddrukveranderingen 
• bewegingsdrang 
• bleekheid 
• misselijkheid en braken 
• koorts 

Hartfilmpje: diagnostiek in de ambulance 
Met de ambulancedienst zijn afspraken gemaakt om bij pijn op de borst meteen in de ambulance een hartfilmpje (ECG, elektro-cardiogram) te maken. Zijn er aanwijzingen voor een belangrijk hartinfarct, dan wordt meteen contact opgenomen met de interventiecardioloog om het afgesloten vat zo snel mogelijk open te maken door het te dotteren. Daardoor wordt de beschadiging van de hartspier beperkt. 

Hoe ernstig is een hartinfarct? 
De ernst van een hartinfarct hangt af van de grootte van het aangetaste deel hartweefsel, maar ook van de plaats ervan. Ieder infarct is daarom anders. Het gebied dat na een hartinfarct beschadigd is, verliest zijn pompkracht. Wanneer daardoor te weinig bloed het lichaam in wordt gepompt spreekt men van hartfalen. Tachtig procent van het hartfalen ontstaat door één of meerdere littekens van hartinfarcten 

Lees meer over dit onderwerp op www.hartstichting.nl